Scotlands History

Rìgh Eideard I (1239-1307)

Bha Eideard a' riaghladh ann an Sasainn bho 1272 gu 1307. Mar rìgh, bha e cumhachdach agus soirbheachail; agus bha e na cheannard airm sgileil agus na churaidh treun. Seach gun robh e cho àrd, b' e ‘Longshanks’ (‘Casan Fada’) am farainm a bh' air.

Ghabh Eideard pàirt san naoidheamh cogadh-creideimh. Thug e a bheatha à ionnsaigh a chaidh a thoirt air. Chaidh a shàthadh le biodaig phuinnseanta ach thilg e dheth am mortair. Chaidh bean a ghaoil, Eleanor, còmhla ris dhan Dùthaich Naomh ach chaochail i goirid an dèidh dhaibh tilleadh a Shasainn.

Cheannsaich Eideard A’ Chuimrigh agus rinn e pàirt de Shasainn dheth ann an 1284. Bha e a' creidsinn gun robh còir aige a bhith air aideachadh mar uachdaran na h-Alba. An dèidh bàs Alasdair III the thionndaidh uaislean na h-Alba gu Eideard gus an toireadh e breith air an tagraichean airson na rìgh-chathrach. Cho-dhùin esan gum b’ ann aig Iain Balliol a bha an tagradh a bu treise.

An uair a stèidhich Alba càirdeas ris an Fhraing agus a thug iad ionnsaigh air Carluel, chuir Eideard arm gu tuath. Rinn Eideard eisimpleir de shluagh Bhearaig. Chuir Eideard sèist ris a' bhaile, chreach e Bearaig agus chuir e an sluagh gu bàs. Chaidh mu 8000 duine a mhort; faisg air a h-uile duine a bha sa bhaile.

Air 27 Giblean, fo stiùireadh Iain de Warenne, Iarla Shurrey, choinnich an t-arm Sasannach ri na h-Albannaich aig Dùn Barra agus thug iad buaidh orra. Chaidh falbh leis na h-uaislean Albannach gu prìosanan ann an Sasainn. Bha Iain Balliol air irioslachadh gu mòr le Eideard; thugadh a dhreuchd mar rìgh bhuaithe agus chaidh a chumail mar phrìosanach ann an Tùr Lunnainn. Thugadh an t-ainm ‘Toom Tabard’ – ‘còta falamh’ – air Balliol. B' fheudar do 2000 de dh’uaislean na h-Alba agus de chlèirich ùmhlachd a bhòideachadh do Eideard agus an ainmean a chur ris an ‘Ragman Roll’.

Bha Eideard I air Alba a ghlacadh. Bha pàrlamaid Shasannach air a suidheachadh ann am Bearaig airson Alba a riaghladh agus cìsean a thogail. Bha caistealan air feadh na h-Alba ann an làmh nam feachdan Sasannach. Ann an 1296 bha geamhradh gruamach air thoiseach air na h-Albannaich agus iad fo riaghladh Eideird.

Ri tìde, 's e ‘Òrd nan Albannach’ an t-ainm a bhiodh air Eideard ‘Longshanks’.

  • Rìgh Eideard I
  • Òrdugh pàighidh Rìgh Eideard I

Brùth air an ìomhaigh airson dealbh nas motha fhaicinn.


Download Adobe Flash Player to listen to the audio online.

Download the latest flash player

Èist ri Cùmhnant Bhirgham.

  • Logo and image for the Edward I section of the BBC Scotland's History website.
    BBC Scotland's History - Edward I King of England

    Ionnsaich tuilleadh mun Rìgh Eideard I a bha glòir-mhiannach agus spreigearra – ‘Fear-bualaidh nan Albannach’. Rannsaich a bheatha, a bhlàir, a charaidean ’s a naimhdean le BBC eadar-oibre. Seall ri criomagan bhidio, faic dealbhan agus leugh artaigeal mionaideach a’ clàradh a riaghladh maslach.

  • Logo and image for the Edward I section of the Channel 4 History website.
    Channel 4 - History - Edward I King of England

    Lorg mu Eideard I, a’ chiad rìgh Sasannach airson 200 bliadhna le ainm Anglach-Sagsannach. Leugh mu dheighinn agus lorg làraich-lìn, leabhraichean ’s àitean feumail airson tadhal le ‘Channel 4 Monarchy’.

  • Logo and image for the Edward I section of the British Monarchy website.
    The British Monarchy - Edward I 'Longshanks' (r. 1272-1307)

    B’ e laoch inntleachdail, fìor dhroch-nàdarrach a bh’ anns an Rìgh Eideard I. Rannsaich mar a dh’atharraich e slighe eachdraidh na h-Alba leis an artaigeal mhionaideach seo bho ‘The British Monarchy’.