Na Fuadaichean

Aig deireadh na h-18mh linne agus rè pàirt mhath den 19mh linn, ghluais oighreachdan na Gàidhealtachd bho àiteach agus tuathanachas measgaichte, a bha comasach air mòran luchd-gabhaltais a chumail suas, gu tuathanachas chaorach a bha na bu phrothaidiche. Bha an luchd-gabhaltais nach robh ‘gu feum’, air an sguabadh bho na h-oighreachdan bho mu 1780; agus bha na Fuadaichean fhathast a' dol air adhart, faisg air 70 bliadhna an dèidh sin aig àm goirt a' bhuntata, ann an 1846.

Cha robh na fuadaichean uile brùideil, ach bha cuid dhiubh. Agus cha mhotha a thachair iad air a' Ghàidhealtachd a-mhàin. Ach b' e na thachair do mhuinntir na Gàidhealtachd a bu shearbha. Rinn Fuadach nan Gàidheal sgrios uabhasach air cultar na Gàidhlig agus air comann nan cinnidhean, a' ruagadh dhaoine bhon fhearann a bha na dhachaigh aig an sinnsearachd fad linntinn.

Bha bailtean ùra air an deilbh gu luath, agus ghabh iad sin pàirt den t-sluagh a bh' air am fuadach: àitean mar Baile Bhainidh, Fothabar, Baile Ùr nan Granndach, Hudaman, Inbhir Aora, Ceann a' Ghiùthsaich, Caol Acainn, Am Ploc, Tom an t-Sabhail agus Ulapul. Ach b' fheudar don mhòr-chuid de na Gàidheil falbh nan eilthirich do na bailtean mòra, no gu tìrean cèine.

Thachair a' chiad eilthireachd mhòr ann an 1792; bliadhna a fhuair an t-ainm, ‘Bliadhna nan Caorach’. Dh’fhalbh a' mhòr-chuid de luchd-cinnidh a dh’fhuadaicheadh gu na Carolinas no a Chanada aig an àm sin. Chuir Albannaich cùl ri am fearann dùthchasach gus am beatha a chur seachad ann an Ameireagaidh, an Canada, an Sealan Nuadh agus an Astràilia.

Brùth air an ìomhaigh airson dealbh nas motha fhaicinn.