Na Lochlannaich – Jarlshof

'S e làrach àraid a chaidh a chladhach bho na 1930an a th' ann an tuineachadh Jarlshof, faisg air Rubha Sumburgh. Tha Jarlshof a' ciallachadh ‘Aitreabh Iarla’. Thug Sir Walter Scott an t-ainm don làrach tràth anns an 19mh linn.

Bhathar a' còmhnaidh anns an tuineachadh airson còrr air 400 bliadhna. Bha e suidhichte air leòidean torrach air an deagh dhrèanadh faisg air calaidhean fasgach. Bha fuarain le burn ùr faisg air làimh. Bha mòran chlachan, a dh'fhaodadh a bhith air an cleachdadh airson togalaichean, air a' chladach. Cha b' urrainn ach dà theaghlach mòr a bhith a' fuireach anns an tuineachadh aig an aon àm.

Thairis air na bliadhnaichean chaidh taighean fada àbhaisteach nan Lochlannach a leasachadh, le cidsin, talla-fuirich agus bàthach aig a' cheann shìos, uile air an dèanamh le clachan agus sgrathan. Airson a' ghaoth a bha a' sèideadh gun sguir a sheachnadh, bha doras aig gach ceann den taigh; bhiodh iad a' cleachdadh an dorais a bha anns an fhasgadh. Chaidh taigh-ionnlaid, ceàrdach, àth airson coirc a thiormachadh, agus rathaidean agus cabhsairean a lorg.

B' e tuathanachas an dòigh-beatha a bh' aca. Bha eòrna agus coirc air an cur; caoraich, crodh, mucan agus pònaidhean air an cumail; bhiodh iad a' dèanamh mòran iasgach, an dà chuid faisg air tìr agus ann an uisge domhainn. Chaidh mòran innealan co-cheangailte ris an dachaigh a lorg an seo, air an dèanamh de dh’iarann, de chnàmhan no cabair-fèidh, no air an snaidheadh à clach-shiabainn. Bha Jarlshof soirbheachail mar thuathanas nach robh an urra ri duine sam bith eile; chaidh a thogail mar thuathanas meadhan-aoiseach anns a' 14mh linn.

Èist ris a’ chantele, seann ionnsramaid à Fionnlann, air a chluich.