Colum Cille

Sgrìobh Adhamhnan, an naoidheamh Aba ann an Eilean Idhe, Beatha Choluim Cille - ‘Vita S. Columbae’ - timcheall air ceud bliadhna an dèidh bàs Choluim Cille.

Tha Colum Cille a' ciallachadh ‘calman na h-eaglaise’. B' e prionnsa Èireannach agus curaidh à Gartan, Dùn nan Gall a bh' ann an Colum Cille. Thàinig e bho shliochd Niall nan Naoi Bràighdean. Thathar ag ràdh gun do dh'adhbharaich Colum Cille blàr fuilteach le bhith a' dèanamh lethbhreac de leabhar gun chead. Mar dhìol airson an fheadhainn a chaill am beatha chaidh Colum Cille air fògradh, a' leantainn Ninian agus a' toirt a' Chreideimh Chriosdaidh a dh’Alba.

Ann an AD 563, stèidhich Colum Cille agus an dusan dhaoine a bha ga leantainn eaglais agus manachainn air Eilean Idhe. Cha b' e eilean beag iomallach a bha seo idir. Bha bàtaichean air a bhith a' dol ’s a' tighinn à Èirinn fada ro seo. Dà bhliadhna an dèidh seo chaidh Colum Cille a dh’Inbhir Nis, prìomh bhaile rìoghachd nan Cruithneach, a bha air a rìaghladh le Rìgh Brude. Dh’fheuch e ris an rìgh pàganach agus muinntir na rìoghachd iompachadh chun a' Chreideimh Chriosdaidh. 

Chaochail Colum Cille ann an Eilean Idhe agus tha uaigh air a comharrachadh leis a’ chloich a bhathar ag ràdh a bha e a' cleachdadh mar chluasaig. Dh’fhàs Eilean Idhe cudthromach mar àite ionnsachaidh agus taisteil, a' cuideachadh le bhith ag ath-stèidheachadh a’ Chreideimh Chriosdaidh ann an taobh an Iar Alba.

Airson gun robh Colum Cille air fhaicinn mar naomh, bha a chnàmhan nan cuimhneachan naomh. Chaidh an duslach aige a chumail ann an Taisealan Mhonymusk – ann an ciste sgeadaichte a ghiùlain arm Raibeart Brus aig Blàr Allt a' Bhonnaich. Bha a' chiste air a faicinn mar shamhla chumhachdach de nàiseantachd. 'S e Taisealan Mhonymusk a-nis aon de na h-àitean as cudthromaich ann an cruinneachadh Taigh Tasgaidh Alba ann an Dùn Èideann.

Salve Splendor

Èist ri Salve Splendor, pìos ciùil bho eaglais nam meadhan-aoisean a chaidh atharrachadh airson a bhith air a chluich air clàrsach. Chaidh am pìos seo a sgrìobhadh anns a’ 14mh linn a’ moladh Choluim Chille.